استفاده از ترایاک برای سوئیچ AC

[.: Parham :.]

تو این مدار رله لچ شونده چطور باید به جای رله از ترایاک استفاده کنم؟



کلا یک ترایاک رو چطور میشه وقتی تریگرش کردیم قفل بشه؟! مثلا نمیشه گیت رو به ترمینال یک وصل کنیم؟!

[فرشاد اکرمی]

دوست عزيز تراياك تشكيل شده از دو ترستور موازي تا بتونه هم دي سيكل مثبت كار كنه و هم منفي !
طرز كار اون شبيه تريستوره ،  وقتي كه روشن ميشه ، تا زماني كه ولتاژ دو سر  اون پائينتر از حد مجاز (بسته به نوع تراياك داره ) نباشه ،‌خاموش نميشه ! همون حالت لچ !

يعني اگر  توي ولتاژ dc از اون استفاده مي كنين ، بدون هيچ مشكلي خود به خود يه سيستم لچه !
ولي اگر توي سيستم ac بخواين با اون كار كنين ، بايد در هر سيكل يه پالس به پايه تريگر اون بدين تا روشن بشه !  و اگر مي خواين كه حالت لچ رو داشته باشه بايد  يا يه مدار معمولي مثل همين ديمرها ببنديد يا با ميكرو به نسبت فركانس اونو تحريك كنين !

البت اينم بگم كه توي ولتاژ dc ديگه از تراياك استفاده نمي كنند !

[.: Parham :.]

ممنون. من برای AC میخوام. ولی میخوام دقیقا کار همون مدار بالا رو بدون رله انجام بدم. یعنی با یه پالس روشن بمونه و با ریست یا کلا قطع پاور خاموش بشه.

[nex2004]

ممنون. من برای AC میخوام. ولی میخوام دقیقا کار همون مدار بالا رو بدون رله انجام بدم. یعنی با یه پالس روشن بمونه و با ریست یا کلا قطع پاور خاموش بشه.

سلام دوست عزيز
تراياك هم كار همون مداري رو كه بالا گذاشته ايد رو مي كنه يعني با تحريك پايه گيت وصل مي شه و وصل ميمونه  براي قطع كردن هم اون شسي stop رو كه گذاشتيد رو بزازيد سر راه اند1 .
يك نمونه تراياك BT136 هستش كه پايه هاي اون از سمت چپ به راست به ترتيب اند 1    اند2     گيت هستش . يادم رفت بگم كه اون شسي START رو هم بزاريد سر راه گيت . توجه داشته باشيد كه به گيت يك مقاومت 1 كيلو اهم هم وصل كنيد تا تراياك نسوزه .
موفق باشيد

[فرشاد اکرمی]

دوست عزيز تراياك در ولتاژ AC  فقط با يك بار تحريك پايه گيت روشن نمي مونه !
همونطور كه گفتم تراياك تشكيل شده از دو تا ترستور تا در هر دو جهت سيكل منفي و مثبت رو از خودش عبور بده !
يكي از شرطهائي كه باعث ميشه تريستور بعد از روشن شدن خاموش بشه ، پائين آومدن ولتاژ دو سر اون از حد مجازه !
توي ولتاژ AC هم بعد از اينكه توي هر سيكل ولتاژ صفر ميشه تراياك خاموش ميشه و بايد براي هر سيكل اون يه پالس بفرستيم !
---------------------------------------------------------------------

دوست عزيز شما بايد از قطعات اپتو كوپلر براي اين كار استفاده بكنيد !
در زير يه نمونه مدار گذاشتم ، كه قسمت فرمان اون مي تونه چندين مدل باشه و بستگي به طراحي شما داره ! يا مثل اين مدار باشه و شما با زدن يه  دكمه روشن كنيد مدار رو و با زدن يه دكمه ديگه با قطع جريان كل مدار خاموش بشه ! مي تونيد براي فرمان دادن به اين  اپتو كوپلر هم از ميكرو استفاده كنيد و يا مدارات منطقي و كلا هر چي كه باهاش بشه فرمان داد !
خوبي اين مدار اينه كه قسمت قدرت شما با مدار الكترونيكي شما كلا ايزوله هست و حتي در حالت انفجار اپتو كوپلر هم باز صدمه اي به قسمت فرمان نمي خوره !

فقط يه نكته اينجا مهمه و اون انتخاب اپتو كوپلر ! شما بايد از بازار اپتو كوپلر تراياكي براي 220 ولت بگيريد و حتما بدونيد كه پايه هاي فرمان اون كدوماست و با چه ولتاژي و جرياني تحريك ميشه و خود تراياك ( بخش قدرت ) تا چه جرياني رو مي تونه تحمل كنه !
تا اونجائي كه من مي دونم اپتو كوپلر  از ولتاژهاي پائين (9 ولت ) تا (220 ولت ) وجود داره و ديدم ! حالا يك بار از يكي از دوستان هم شنيديم كه براي 380 ولت هم وجود داره !! ولي مهم جريان عبوري از اوناست !

الان هم به مدارات اپتو كوپلري مي گن رله  الكترونيكي بي خطر ، چون توي مدارات ميكروكنترلري هم ايجاد نويز نمي كنه !

[nex2004]

دوست عزيز تراياك در ولتاژ AC  فقط با يك بار تحريك پايه گيت روشن نمي مونه !
همونطور كه گفتم تراياك تشكيل شده از دو تا ترستور تا در هر دو جهت سيكل منفي و مثبت رو از خودش عبور بده !
يكي از شرطهائي كه باعث ميشه تريستور بعد از روشن شدن خاموش بشه ، پائين آومدن ولتاژ دو سر اون از حد مجازه !
توي ولتاژ AC هم بعد از اينكه توي هر سيكل ولتاژ صفر ميشه تراياك خاموش ميشه و بايد براي هر سيكل اون يه پالس بفرستيم !
---------------------------------------------------------------------

دوست عزيز شما بايد از قطعات اپتو كوپلر براي اين كار استفاده بكنيد !
در زير يه نمونه مدار گذاشتم ، كه قسمت فرمان اون مي تونه چندين مدل باشه و بستگي به طراحي شما داره ! يا مثل اين مدار باشه و شما با زدن يه  دكمه روشن كنيد مدار رو و با زدن يه دكمه ديگه با قطع جريان كل مدار خاموش بشه ! مي تونيد براي فرمان دادن به اين  اپتو كوپلر هم از ميكرو استفاده كنيد و يا مدارات منطقي و كلا هر چي كه باهاش بشه فرمان داد !
خوبي اين مدار اينه كه قسمت قدرت شما با مدار الكترونيكي شما كلا ايزوله هست و حتي در حالت انفجار اپتو كوپلر هم باز صدمه اي به قسمت فرمان نمي خوره !

فقط يه نكته اينجا مهمه و اون انتخاب اپتو كوپلر ! شما بايد از بازار اپتو كوپلر تراياكي براي 220 ولت بگيريد و حتما بدونيد كه پايه هاي فرمان اون كدوماست و با چه ولتاژي و جرياني تحريك ميشه و خود تراياك ( بخش قدرت ) تا چه جرياني رو مي تونه تحمل كنه !
تا اونجائي كه من مي دونم اپتو كوپلر  از ولتاژهاي پائين (9 ولت ) تا (220 ولت ) وجود داره و ديدم ! حالا يك بار از يكي از دوستان هم شنيديم كه براي 380 ولت هم وجود داره !! ولي مهم جريان عبوري از اوناست !

الان هم به مدارات اپتو كوپلري مي گن رله  الكترونيكي بي خطر ، چون توي مدارات ميكروكنترلري هم ايجاد نويز نمي كنه !

سلام من مداري كه شما  تو شكل گذاشته بوديد رو توي پروتوس اجرا كردم مدار درست بود . ممنون از شما . اگر مدارهاي الكترونيك صنعتي ديگري داريد ممنون ميشم برامون بزاريد

[.: Parham :.]

ممنون از راهنمایی دوستان. فعلا اون بحث لچ شدن به کنار! چون دیدم اینجا بحث اپتو کوپلر مطرح شد گفتم سوال دیگم رو هم همینجا بپرسم.
من این مدار رو بستم برای سوئیچ کردن یه لامپ کم مصرف فعلا! جریان مصرفیش هم حدود 160mA هست.



اولا که از اپتو ترایاک MOC3021 استفاده میکنم. برای درایو کردنش مستقیما با یه مقاومت 150 اهمی به پایه‌های میکرو وصل کردم. اونطرف هم به جای مقاومت 360 اهمی، 390 گذاشتم. ترایاک هم BT139-600E استفاده کردم. و باقی هم به همون شکلی که هست. مقاومتها رو 1/2‌ گرفتم. خازنها رو باید چه نوعی و چند ولت بگیرم؟ و آیا کلا اون مقادیر خازنها و مقاومتها مناسبه؟ این شماتیک رو تو دیتاشیت خود MOC30 ها گذاشته.

[فرشاد اکرمی]

اول از همه اينكه دوست عزيز ، شما چه مقدار جريان مي خواين ؟ يعني اون اپتو كوپلر تامين نمي كرد ؟

بگذريم .......
دوست عزيز اين مدار اولين و ساده ترن نوع ديمر هستش ، البت با يه تغيير جزئي و اون اينكه به جاي دياك از يه اپتو كوپلر استفاده شده .
اون مقاومت و خازن سري دست راستي ، فقط به خاطر گرفتن نويز هستند و كار خاصي رو انجام نمي دن ( توي مدارات ميكروكنترلي قرار مي دن و لي در مدارات غير حساس ، اونارو نمي زارن )
مقاومت 470و خازن 0.05 به منظور ايجاد اختلاف فاز هستند . به اين ترتيب كه شما با گذاشتن يه پتانسيومتر در راه اون مقاومت 470 و كم و زياد كردن اون مي تونين مقدار اختلاف فاز رو كم و زياد و در نتيجه ميزان برش ولتاژ رو توسط تراياك كم و زياد كنيد !  در ديمرهاي معمولي به جاي اون مقاومت 390 يه دياك وجود داره كه مستقيما وارد پايه گيت تراياك ميشه ! ولي اينجا براي كاهش ولتاژ ابتدا وارد يه مقاومت و سپس وارد تراياك اپتو كوپلر و بعد از اون پايه گيت تراياك ميشه .

همونطور هم كه گفتين ، چون اين مقادير رو خود شركت سازنده مشخص كرده ، بهتره كه به اونا دست نزنين (مخصوصا مقاومت 470) چون در غير اينصورت شايد اختلاف فازي بيشتر يا كمتر ايجاد بشه و تراياك مثل يك كليد معمولي عمل نكنه و مقداري از ولتاژ رو برش بده !  بهتره كه از خازنهاي پلي استر استفاده بكنين تا هم نويز كمتري داشته باشين و هم كاركرد مدار اساندارد تر بشه !  در مورد مقاومت 360 هم بگم كه اين مقاومت براي پائين آوردن دامنه جريانيه كه مي خواد وارد گيت تراياك بشه ! از اين حد كمتر نكنيد چون ممكنه باعث خرابي تراياك بشه و خيلي هم زياد نكنين چون ممكنه كه تراياك اصلا عمل نكنه !

براي تراياك هم هر نوع تراياكي رو مي تونين استفاده بكنين ! بسته به مقدار جرياني كه مي خواين .

فقط يه نكته اي رو بگم كه حتما موارد ايمني رو رعايت بكنين و هميشه يه لامپ با منبع ولتاژي كه مي خواين باهاش كار كنين سري باشه ! موقع كار كردن هم به سمت تراياك نيگا نكنين !  چون اونموقعه كه ديگه هيچ اتفاقي نمي افته !  اينو به خاطر اين مي گم كه با كوچكترين اتصال كوتاه ، شاهد انفجار تراياك خواهيد بود !  من يه بار خطر از بيخ گوشم گذشته اينارو دارم مي گم !

[.: Parham :.]

خیلی ممنون بابت توضیحات کامل و دقیقتون.

در مورد سوال اولتون: همون طور که عرض کردم از لامپهای کم مصرف استفاده میکنم و جریان مصرفی بالاستی که من استفاده میکنم 160mA هست. ولی اون اپتو ترایاک رو تو دیتاشیت نوشته که فقط برای درایو کردن ترایاک استفاده کنید و مستقیما لودتون رو با اون سوئیچ نکنید!

فقط جریان اون لامپ که سری بشه رو متوجه نشدم! چه نقشی داره؟ من روی تک تک بالاستهام فیوز دارم و روی جریان ورودی کلی هر دسته هم همینطور.

[.: Parham :.]

فرشاد جان،
همونطور که عرض کردم از اون مدار برای سوئیچ کردن یک لامپ کم مصرف استفاده میکنم. خازنها رو هم MKT گرفتم. 10 نانو و 47 نانو 250 ولت. (باقی قطعات رو هم تو پست قبلی عرض کردم)
ولی یه مشکلی که دارم اینه که وقتی مدار خاموشه این لامپها هر یک ثانیه یه چشمک میزنه! مشکل از کجا میتونه باشه؟

[فرشاد اکرمی]

اول از همه در مورد اون لامپه بگم ! اون فقط وقتي كه داري روي مدار كار مي كني با مدارت سري ميشه ، تا اگر موقعي اتصال كوتاهي پيش اومد ، لامپ روشن بشه و اتفاقي نيفته ! چون چند بار برام پيش اومده كه تراياك همراه با فيوز منهدم شدند !

در مورد مشكل چشمك زدن ! هم مي تونه از قسمت مدار فرمان باشه ، كه بايد تست كني ببيني فرماني كه به اپتو كوپلر داده ميشه هم همين چشمك زدن رو داره يا نه ! ( مي توين با يه led راحت بفهمي ! )

از قسمت خود تراياك فكر نمي كنم اينطور باشه ! چون فركانس 50 هرتز و اگر يه نمه هم اختلاف فاز داشته باشه ديگه نبايد هر يه ثانيه اينطور بشه !  شما براي امتحان اين مسئله هم مي تونين خازن 0.05 ميكرو فارادي ( دست چپي براي ايجاد اختلاف فاز ) رو از مدار حذف كني ! چون اينجو ري ديگه هيچ اختلاف فازي هم ايجاد نميشه !

[.: Parham :.]

از مدار فرمان نیست. اتفاقا به ذهنم رسید و برای امتحان از مدار خارجش کردم و باز هم این مشکل بود. حالا اون خازن رو که فرمودید حذفش میکنم و خبرش رو میدم. ممنون.

[.: Parham :.]

خوب، دقیقا با برداشتن اون خازن، مشکل برطرف شد!‍ حالا چه باید کرد؟ لازم نیست!؟ مقدارش رو باید عوض کنم؟!

[فرشاد اکرمی]

دوست عزيز ، همونطور هم كه همون بالا گفتم ،‌ اين خازن عمل جابه جائي فاز رو انجام ميده ،‌ و براي برش ولتاژ استفاده ميشه !

يعني چي ؟ كار همون ديمر ! كنترل نور يا دور موتور و ... (كنترل ولتاژ ! )  كه اگر اطلاعات بسيار دقيقي مي خوالين از نحوه محاسبات به دست بيارين ، كافيه كه يه كتاب الكترونيك صنعتي بگيرين ،‌همه چيز از سير تا پياز توي اون شرح داده شده !

حالا ، شما هم فقط مي خواين عمل كليد رو با اين مدار انجام بدين ، بود يا نبود اون فرقي نمي كنه

ولي همونطور كه قبلا هم گفتم اگر مي خواين با اون برش ولتاژ رو انجام بدين ، كافيه كه يه پتانسيومتر  100 كيلو اهمي با اون مقاومت 470 كيلو اهمي سري كنيد ( حالا با يه نمه اين ور اونور    

[.: Parham :.]

خیلی ممنون از راهنماییتون. دقیقا من فقط برای سوئیچ میخوام.