فیوز
از ECA-wiki
فهرست مندرجات |
مقاومت الكتريكي و جريان در مدار
جريان الكتريكي در رساناي متصل به مدار بنابر قانون اهم از روي مقاومت رسانا و ولتاژ دو سر آن معين مي شود. براي يك ولتاژ معين ، هر چه مقاومت رساناي داده شده بيشتر باشد جريان كمتر است. مثلاً مقاومت لامپ هاي التهابي معمولي نسبتاًزياد است ( صدها اهم ). و از اين رو جرياني كه از آنها مي گذرد كم است (چند دهم آمپر) .
كوتاه شدگي مدار
اگر سيم ها را با اتصال فرعي به لامپ متصل كنيم. مدار فرعي با مقاومت بسيار كم بدست مي آيد. و جريان خيلي شديد مي شود. در اين مورد گفته مي شود كه مدار كوتاه بوجود آمده است. مدار كوتاه بطور عام هر اتصال كم مقاومتي در دو سر منبع جريان الكتريكي است. جريان هاي شديدي كه در مدار كوتاه ظاهر مي شود فوق العاده خطرناك هستند و به علت آنكه سيم ها شديداً گرم مي شوند براي منبع جريان بسيار زيان آورند.
محافظت سيم ها از كوتاه شدگي مدار
براي محافظت سيم ها از كوتاه شدگي مدار ، فيوز استفاده مي شود فيوز ها سيم هاي نازك مسي اند يا سيم هايي كه از فلزات زود گداخت مثل سرب ساخته شده اند. كه به طور سري به مدار حامل جريان متصل مي شوند. و طوري در نظرگرفته مي شوند كه اگر جريان از مقدار مشخص شده بيشتر شود ذوب مي شود. نمودار طرح وار زير طرز كار فيوز را شرح مي دهد وقتي كه سيم ها توسط تكه سيم مسي متصل شوند مدار كوتاه فيوز بطور سريع ذوب شده و مدار قطع مي شود.
ساختمان فيوز فشنگي با توپي پيچي
اين فيوز رايجترين نوع از فيوزهاست كه به كار برده مي شود. منشا اصلاح فيوزي به توپي چيني كه در سطح بيروني فيوز قراردارد، مربوط است، كه سيم با نقطه ذوب پايين در آن قراردارد. توپي مانند سرپيچ لامپ در سر پيچ پيچانده مي شود و پس در هر كوتاه شدن مدار تعويض مي شود.
معمولا ، يك فيوز يا دسته فيوزهايي به اتصال هاي تامين كننده جريان در يك ساختمان يا هر آپارتماني متصل مي شود. گاهي فيوزها را در جعبه مستقلي قرارمي دهند. فيوزپريزي در ساختمان جعبه فيوز وجود دارد كه بايد با عبور جريان 3تا 5A ذوب مي شود، فيوز آپارتمان با عبور جريان 15تا 20A ذوب مي شود. در حاليكه فيوز يك ساختمان براي جريانهاي خيلي شديدتر چند صد آمپر تنظيم مي شود.
ساختمان فيوز با توپي پيچي
- توپي چيني
- سيم با نقطه ذوب پائين
- جاي فيوز
فيوز از قديمي ترين وسايل حفاظتي است و به شگل هاي مختلف در سطوح ولتاژ فشار ضعيف و فشار متوسط به كار مي رود . ولي عمده كار فيوز در فشار ضعيف و مدارات الكترونيكي است . فيوزها از نظر زمان قطع بر حسب منحني دوب سيم حرارتي داخل آنها ، به دو نوع تندكار ( زود ذوب ) و كندكار ( دير ذوب ) تقسيم مي شوند . هر فيوز يك جريان نامي دارد و آن عبارت است از جرياني كه فيوز مي تواند به طور مداوم در شرايط كاري تعيين شده از خود عبود دهد .
اندازه فيوزهاي استاندارد شده در ايران عبارتند از : 2، 4، 6، 10، 16، 20، 25، ،35 50، 63، 80، 100، 125، 160، 200، 225، 260، 300، 350، 400، 430، 500، 630، 800 و 1000 آمپر .
در انتخاب فيوز توجه به نكات زير حائز اهميت است :
- جهت حفاظت موتور آسنكرون روتور قفسي ، كه به طور مستقيم به شبكه وصل مي شود ، مي توان از فيوز كندكار كه جريان نامي آن متناسب با زمان راه اندازي 1.5 ، 2 يا 2.5 برابر جريان نامي موتور باشد ، براي حفظت موتور در برابر اتصال كوتاه استفاده نمود . در موتورهاي روتور سيم پيچي شده و موتورهايي كه با اتصال ستاره-مثلث راه اندازي مي شوند از فيوز كندكار كه جريان نامي آن تا 1.5 برابر جريان نامي موتور مي باشد ، براي حفاظت در برابر اتصال كوتاه استفاده مي شود .
- جهت حفاظت ترانس در اوليه از فيوز كات اوت با جريان در حدود دو برابر جريان نامي اوليه و در ثانويه از فيوزي كه جريان نامي آن برابر جريان نامي ثانويه مي باشد ، براي حفاظت در برابر اتصال كوتاه مي توان استفاده كرد .
- براي حفاظت خازن ها به خاطر زياد بودن جريان زمان وصل ، از فيوزي با 1.5 برابر جريان نامي خازن استفاده مي شود .
منابع
- قوانين و مقررات نظام مهندسي
- دانشنامه رشد
